Hazreti Yahya bin Muaz (kuddise sırruhu)

Hz Yahya bin Muaz Kaddesalahu sırrahul aziz, intisab üzere münacat ederdi. Vaaz-ı şerif işitenlere azim tesir yapardı. Ona Yahya-yı vaiz derlerdi. Meşayıh demişlerdir ki: "Hak Teala'nın iki Yahyası vardır. Biri nebi diğeri ulu velidir.

Derdi ki: Sen Hakk'ı ne kadar seversen, seni de halk o kadar sever. Sen Hakk'tan ne kadar korkarsan halkta senden o kadar korkar, Allah'tan utanan kimse, masiyet kıldığında Allah da ondan utanır; azab vaktinde Allah hayası kerem, kul hayası nedamettir.

Üç haslet evliya sıfatıdır: 1 Allah'a itimad eylemek. 2 Allah'dan gayrıdan biniyaz olmak. 3 Kanaat eylemek.
Kendinde şu üç haslet olan Salih kişidir: birincisi, Kendinden yüksekte olanlara ibret gözüyle bakar; onlara heves etmez. İkincisi, yoksullara şefkat gözüyle bakar, kibir gözüyle bakmaz, üçüncüsü Müslüman ıyal ve avretlerine sıyanet gözüyle bakar, şehvet gözüyle bakmaz.

Her kim Allah ile bay, o daima baydır. Her kim kendi kesbiyle bay olur daima yoksuldur.
"Sübhanallah! Kullar günah işler utanmaz. Allah Teala görür utanır. Zehi kerim ve rahim olan Allah buyurur:
"Ey kulum! Seni korkusuz eyleyen taatinden çok seni korkulu eyleyen günahını severim."

Allah'ı dost tutan nefsine düşman olur.
Ahmak o kişidir ki tamu ameliyle cenneti umar.
Mümin ümid ile korku arasında, iki arslan arasında tilki gibi olmalı.
Ol kişiye taaccüb ederim ki; hastalık yiyecekten perhiz eyler de, tamu korkusu için günahlardan perhiz eylemez.
Dünya kazanmak horluktur, ahret kazanmak azizliktir. Azizliği bırakıpta horluğu isteyen kişi ahmaktır,
Akillerin dünyayı istediği, cahillerin terk eylediğinden yekrektir. Dünya isteyici ahret horluğu içinde, ahret isteyici taat azizliği içindedir. Allah isteyici hemişe revhu rahat içindedir.
Tevekkülü eksik olanın dini eksiktir.
Çok yiyen tez ölür, çünkü şehved od una yanar. Açlık bir taamdır ki Allah hasları andan toktur. Açlık müride riyazettir, taiblere tecriyet, ariflere mekremettir. Zengin kimselerin taamıyla, mideleri dolu olan zahidlerden Allah'a sığınırım.
Mürid kiminle oturmalı? Zikrinden kendini alıkoymayacak kimse ile. Müridin afeti yavuz (kötü) yoldaştır.
Fevt olmak ölümden katraktır. Ölüm halktan kesilmek, fevt ise Hakdan.
Düşünmeden söz söyleyen sonunda pişman olur. Sözünü endişe ile söyleyen selamet bulur.

Nasuh tevbenin nişanı üçtür: " oruçtan ötürü az yemek, 2 namazdan ötürü az uyumak, 3 zikirden ötürü az söylemek.
Muhabbet nişanı oldur ki iyilikle artmaya, cefa ile eksilmeye.
İlahi! Amelden ötürü, senden ötürü, senden korkarım, fazlından ötürü sana ümid tutarım. Fazlından beni diriğ etme. Yavuz amelimden ötürü bana itab eyleme ki, ben ayıplıyım.

Hz Yahya'nın yüzbin dirhem borcu vardı, hep dervişlere yedirir dururdu. Gönlünü bu borç meşgul ederdi. Bir gece Hz Peygamber Sav i düşünde gördü:
"Ya Yahya gönlünü dar tutma Horasan'a var. Yüzbin akça borcun için üçyüzbin akça koyup dururlar."
"Ya Resulullah o ne kişidir?" Buyurdu ki:
"Ben onun da düşüne girdim".. Yahya uyandı. Nişabur şehrine geldi. Vaazında:
Ben peygamberin işaretiyle geldim. Bir kişi "kırkbin dirhem vereyim" dedi. Yahya: "Peygamber sözü hilaf olmaz" dedi, almadı. Oradan Hiri şehrine geldi, vaaz eyledi ve düşünü de haber verdi. Hiri padişahının kızı ol mecliste idi. Düşünde Hz Peygamberi görüp 300.000 akçayı vermek üzere işaret buyurulduğundan hazırlamıştı.
Parayı şeyh Yahya' ya teslim etti ve üç gün vaaz etmesini diledi. Birinci günü vaazında on kişi, ikinci günü yirmibeş kişi, üçüncü günkü vaazında da kırk kişi can verdi. Dördüncü günü yedi deve yükü mal ile yola çıktı. Yahya'nın oğlunu şeytan yoldan çıkardı. "Atam bu malı borçlara verir" dedi. Telatım denilen makama erişince orada yattı. Seher vakti namaz kılıp mubarek başı secdede iken; oğlu atasının başına bir taş vurarak şehid eyledi. Meyyitini alıp Nişabura getirdiler. Ma'ber kabristanına defneylediler.

bilgi@tezkiretulevliya.net